Mondkapjes voor informele zorg

Deze handleiding helpt mensen met het opzetten van een sociale productie van “informele mondkapjes”
Download hier PDF

Mondkapjes voor informele zorg

Deze handleiding helpt mensen met het opzetten van een sociale productie van “informele mondkapjes”. In dit pakket vind je niet alleen instructies voor het naaien van een katoenen mondkapje met filter vakje. We bieden ook een stappenplan om de sociale productie van mondmaskers veilig en hygiënisch te laten verlopen. Tot slot hebben we een brief opgesteld die gedeeld kan worden met alle mondkapjes gebruikers om hen te leren de maskers op een verantwoorde manier te gebruiken.

De informele mondkapjes zijn niet geschikt voor medische doeleinden. De echte N95s mondkapjes filteren 95% van alle lucht deeltjes. Deze moeten gereserveerd blijven voor alle medische professionals die in de uitvoering van hun werk ernstige risico’s lopen om besmet te raken met het virus. Een katoenen mondkapje biedt dit type bescherming niet omdat het kleine ziektekiemen in de lucht niet tegen kan houden. Een katoenen mondkapje voorkomt echter dat er druppels met ziektekiemen direct op je gezicht komen en/of dat je zelf (onbewust) je gezicht aanraakt. In scenario’s waarbij mensen minder controle hebben over hun lichaam en gedrag, waarbij mensen last hebben van een verzwakt immuunsysteem, of waarbij niet-zorgprofessionals toch bepaalde zorgtaken uitvoeren, kan dit mondkapje uitkomsten bieden.

  1. Druppels landen niet meer direct op je mond of neus.
    Een niet medisch mondkapje beschermt je niet tegen de ziektekiemen van iemand die direct op je hoest of niest. Het voorkomt wel dat deze druppels direct op jouw mond of neus kunnen landen [1]. Naast het gebruik van mondkapjes moeten we blijven proberen om zoveel mogelijk gepaste afstand te houden (1.5 meter). Daarbij moeten we ook extra aandacht te besteden aan het wassen van onze handen (en andere activiteiten van persoonlijke hygiëne).
  2. Het dragen van een mondkapje zorgt dat je zelf niet meer je neus en mond aan kan raken.
    Wanneer je wel eens tijdens een gesprek of andere bezigheid aan je mond, wangen of neus zit kan je dat nu niet even spontaan afleren [2]. Een masker over je mond en neus is dan de makkelijkste oplossing. Door een mondkapje wordt je je direct ook meer bewust over hoe vaak je je gezicht aanraakt op een dag.
  3. Het dragen van een mondkapje zendt een signaal naar je omgeving.
    Het dragen van een mondkapje schrikt mensen wakker. Het maakt jou en je omgeving meer bewust van jouw acties maar misschien ook hun eigen acties. Het biedt kansen om samen het gesprek te voeren hoe je beter voor elkaar kunt zorgen.

Om de sociale productie van mondkapjes te organiseren heeft de MEDEWRKN de samenwerking tussen #AWESOME kledingruilatelier, Uit de Buurtfabriek, StudioLEESUN, en designer Charlotte Wassmer georganiseerd. We geloven samen dat de productie van mondkapjes onze lokale zorginstellingen maar ook de alledaagse inwoners van Eindhoven zal helpen. Ben je geïnteresseerd in het leveren van een bijdrage aan dit initiatief dan kan je altijd contact opnemen via info@medewrkn.nl.

[1] Een onderzoek uit 2013 stelt dat een chirurgies masker 3x zo efficient is als een zelfgemaakt katoenen mondkapje. Zelfgemaakte mondkapjes gebruiken als zorgprofessional is daarom alleen aangeraden als laatste redmiddel. (Davies, Anna & Thompson, Katy-Anne & Giri, Karthika & Kafatos, George & Walker, James & Bennett, Allan. 2013. Testing the Efficacy of Homemade Masks: Would They Protect in an Influenza Pandemic?. Disaster medicine and public health preparedness.)

[2] Een onderzoek uit 2015 stelt dat mensen gemiddeld 23 keer per uur hun gezicht aanraken. (Kwok YL, Gralton J, McLaws ML. 2015. Face touching: a frequent habit that has implications for hand hygiene. School of Public Health and Community Medicine, UNSW Australia.)

Hoe start je veilig en hygiënisch een productieproces voor het maken mondkapjes binnen een sociaal initiatief.

Of je nu een aantal mondkapjes maakt thuis voor jezelf, of je maakt ze in een groep van vrijwilligers in in grote aantallen; Er blijven een paar regels die je altijd moet opvolgen. Op deze manier zorg je dat de mondkapjes zo veilig en hygiënisch mogelijk worden gemaakt. Daarna kunnen ze veilig gebruikt of uitgedeeld worden. 

Het doel is om een snelle en eenvoudige bescherming te bieden aan buurtgenoten, initiatieven en (zorg-) organisaties in de wijk in de vorm van mondkapjes. We willen tegemoetkomen aan de wensen van onze gemeenschap om voor elkaar klaar te blijven staan op een veilige, lokale en efficiënte manier. 

De richtlijnen in deze brief zijn gebaseerd op de aanwijzingen van het RIVM zoals deze 24 maart 2020 bekend waren. Sommige regels hieronder zullen misschien extreem voorzichtig overkomen. Toch is het belangrijk dat je weet dat deze richtlijnen wel echt nodig zijn en we willen je vragen alleen mondkapjes te gaan maken als je bereid bent je hieraan te houden.  

Lees ze rustig door en probeer ze toe te passen op jouw werkplek en je eigen situatie.

Voor je begint:

  • Maak geen mondkapjes voor anderen als je zelf ziek bent!!!
  • Was de stoffen die je gaat gebruiken en zorg dat ze helemaal droog zijn voor gebruik.
  • Leg de handleiding klaar
  • Leg de materialen klaar die je nodig hebt (dit staat in de handleiding)
  • Maak je werkplek en je naaimachine schoon met een sopje of een reinigingsmiddel op alcoholbasis.
  • Was je handen met water en zeep of reinig ze met een handgel op alcohol basis. En doe dit ook regelmatig tijdens het naaien. 

Tijdens het maken:

  • Eet en drink niet terwijl je mondkapjes naait. Heb je honger of dorst; Ga dan even weg van je werkplek. 
  • Maak geen gebruik van je telefoon, tablet en andere producten (die je niet gereinigd hebt). Pas als je klaar bent met het maken van alle mondkapjes en alles in ziplock zakjes zit kan je je selfie maken. 
  • Het eerste mondkapje dat je maakt is je eigen mondkapje, deze draag dit hierna als je andere mondkapjes maakt. Als je eens plotseling moet niezen of hoesten voorkomt het dat druppeltjes op andere mondkapjes terecht komen en het helpt ook om je gezicht minder aan te raken. 
  • Mocht je per ongeluk hoesten of niezen op de materialen gooi deze dan weg en maakt je werkplek opnieuw schoon met een sopje of een reinigingsmiddel op alcoholbasis. 
  • Als je een mondkapje af hebt stop het dan direct in een ziplock zakje met de brief en maak het zakje meteen dicht. Verzamel niet een stapel mondkapjes voor je ze in een zakje doet en laat zakjes niet onnodig open. 
  • Als je klaar bent met naaien reinig dan weer je werkplek met sop of een reinigingsmiddel op alcohol basis.

Voordat je begint:

  • Als groep houden jullie je aan de richtlijnen van het zelfstandig maken van mondkapjes wanneer je bezig bent. 
  • Daarnaast wijs je als groep een coördinator aan. Deze persoon is verantwoordelijk voor het schema waarin jullie werken en het navolgen van alle richtlijnen. 
  • Bij het opzetten jullie werkplek zorg je dat er minstens 3 meter afstand is tussen de werkstations. Daarnaast houdt je ten alle tijden 1.5 meter afstand van elkaar. 
  • De coördinator zorgt dat elk station alle benodigdheden heeft om te werken. (Denk dan aan een uitgeprinte instructies van het patroon, de stof, en andere materialen.)

Bij het maken van een schema: 

  • Door het schema zorg je dat zo min mogelijk mensen contact hebben met elkaar. Je zorgt voor korte werktijden zodat mensen (bijna) geen pauze tijd op de werkvloer nodig hebben. (We raden werktijden tussen de 1-3 uur aan).  
  • Bijvoorbeeld : Je groep bestaat uit 6 mensen. Je hebt 2 machines op de werkplaats. De coördinator (nr.7 in de groep) kan werkuren voor koppels van 2 tussen 10.00-12.00, 13.00-15.00 en 16.00-18.00 organiseren. 
  • Iedereen kan thuis pauzeren of per keer kan een iemand in zijn eentje even wat drinken. Je kan niet als groep samen pauzeren.

Tijdens het maken van de mondkapjes:

  • Als een mondkapje af is wordt het opgeborgen door de maker van het mondkapje. De zakjes moeten dichtgeseald aangeleverd worden. 
  • Als de maker klaar is met zijn werk dan maakt de coördinator de naaimachine en het werkblad schoon met een sopje van zeep en water of desinfecterende alcohol. 
  • Als coördinator kan je tijdens het maken van de mondkapjes weinig doen dan materiaal aanleveren. Toch is het ook jouw taak om support te leveren aan de makers! Geef het goede voorbeeld, houdt 1.5 meter afstand maar houdt ook de moed erin. En laat zien hoe trots je bent op jouw team van mensen!

Handleiding, hoe maak je een mondkapje

Patronen Mondkapjes

Informatie over het gebruiken en maken van eigen filters

Er wordt nog steeds onderzoek gedaan naar de werkelijke effectiviteit in het stoppen van ziektekiemen door katoenen mondkapjes die gebruik maken van eigen gemaakte filters. We raden het gebruik van deze mondkapjes dan ook niet aan voor medische professionals in de uitvoering van hun medische taken. Deze katoenen mondkapjes zijn gemaakt voor informele zorg scenario’s. We kunnen met zekerheid stellen dat ze helpen in het bewuster omgaan met de regels van social distancing en persoonlijke hygiëne. We delen hieronder informatie en instructies die we zelf verzameld hebben over het gebruik van filters, hoe je zelf filters kan maken en welke materialen hiervoor het meest geschikt zijn.

  • Keukenpapier (en niet toiletpapier want dat valt uit elkaar van vocht). Je moet het filter binnen 3 uur vervangen. (of op het moment dat je voelt dat het werkelijk vochtig wordt)
  • Koffiefilters. Je moet het filter binnen 3 uur vervangen. (of op het moment dat je voelt dat het werkelijk vochtig wordt)
  • (wegwerp) Statische stofdoekjes (doekjes moeten droog zijn).  Je moet het filter binnen 6 uur vervangen. (of op het moment dat je voelt dat het werkelijk vochtig wordt)
  • Theedoeken stof. Je moet het filter binnen 6 uur vervangen. ( theedoek wordt na 3 uur gebruik een effectiever filter omdat het dan licht vochtig is maar het wordt ook moeilijker om erdoor te ademen. Verwijder je filter wanneer je het gevoel hebt dat het het ademen te moeilijk maakt)
  • Inlegkruisjes e.d.. Gebruik varianten waardoor je nog wel goed kunt ademen. Als je moeilijk door het filter kunt ademen is het niet geschikt)
  • Zorg dat je werkblad en schaar schoongemaakt zijn met een sopje.
  • Maak je handen schoon met zeep en water of met een handgel op alcoholbasis. 
  • Knop het filtermateriaal in stukken van 9 x 20 cm. 
  • Stop het filtermateriaal in een ziplock zakje om de filters schoon te bewaren.
  • Gebruik altijd een nieuw filter als je een nieuw mondkapje gaat gebruiken
  • Schuif het filter goed op zijn plek. Zorg dat het plat en gelijk verdeeld is over het hele mondkapje
  • Verwijder het filter wanneer het vochtig wordt of wanneer je er te moeilijk door kunt ademen.
  • Het hergebruiken van filters raden we af. Gooi een filter na gebruik weg.
  • Verwijder het filter (en gooi het weg) wanneer je klaar bent met het gebruik van je mondkapje.
  • Was je handen met water en zeep of een handgel op alcoholbasis direct nadat je een gebruikt filter hebt aangeraakt.